Tin từ Washington – Hoa Kỳ đang đối mặt với cuộc chiến trên hai mặt trận. Một là nỗ lực của Tổng Thống Donald Trump nhằm chiếm giữ Eo biển Hormuz khỏi tay Iran, một giai đoạn mới trong cuộc chiến bế tắc tại Vùng Vịnh. Mặt trận thứ hai là cuộc chiến văn hóa trong nước, nơi Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth đang tiến hành cải tổ tại Lầu Năm Góc, gây ra những phản ứng gay gắt và một loạt nhân sự ra đi, bao gồm cả người đứng đầu Lục quân Hoa Kỳ tuần trước.
Sự xáo trộn này đã làm dấy lên những câu hỏi có thể định hình di sản của nhiệm kỳ thứ hai của Tổng Thống Donald Trump. Liệu lực lượng quân đội Hoa Kỳ có đang bị căng kéo đến mức gây nguy hiểm cho an ninh toàn cầu? Và những thay đổi này có đang làm cho mạng lưới liên minh toàn cầu của Hoa Kỳ trở nên dễ bị tổn thương hay không?
Tuần trước, một tin tức gây chấn động đã đến từ Lầu Năm Góc khi Dan Driscoll, một trong những lãnh đạo chính trị cấp cao, đã từ chức Quyền Bộ trưởng Lục quân Hoa Kỳ. Ông Driscoll không phải là một nhân vật nổi tiếng, nhưng sự ra đi của ông là một diễn biến mới trong cuộc đấu tranh quyền lực về tương lai của lực lượng quân sự hùng mạnh nhất thế giới. Theo các báo cáo, ông Driscoll đã liên tục xung đột với ông Hegseth về bản chất và tốc độ cải cách quân đội. Sự ra đi của ông là vụ mới nhất trong chuỗi dài các lãnh đạo cấp cao bị ông Hegseth thay thế hoặc gạt sang một bên.
Mức độ quan ngại càng rõ nét hơn khi Thượng nghị sĩ Cộng hòa Thom Tillis, một người thường xuyên chỉ trích Tổng Thống Trump, đã kêu gọi sa thải ông Hegseth. “Tôi chưa bao giờ chứng kiến sự quản lý kém cỏi hơn đối với những người lính dũng cảm đang phục vụ đất nước chúng ta,” ông Tillis nói. H.R. McMaster, cựu Cố vấn An ninh Quốc gia của Tổng Thống Trump, bày tỏ sự lo ngại về việc ông Driscoll từ chức, cho rằng đây không phải là tin tốt cho quốc gia và cho Lục quân.
Nền tảng của sự từ chức của ông Driscoll chạm sâu vào các vấn đề về sự sẵn sàng của Lục quân Hoa Kỳ. Ông Driscoll mong muốn hiện đại hóa khẩn cấp bằng cách tích hợp máy bay không người lái vào các đơn vị Lục quân thông thường để đối phó với chiến tranh thế kỷ 21. Ông nhấn mạnh cuộc chiến tại Ukraine đã cho thấy chiến trường đã thay đổi như thế nào, với các loại máy bay không người lái giá rẻ và hệ thống chống tên lửa thách thức quân đội Hoa Kỳ với bộ máy quan liêu cồng kềnh và quy trình mua sắm tốn kém. Theo một nguồn tin thân cận, ông Driscoll đã bày tỏ quan ngại trong nội bộ chính quyền về sự sẵn sàng và chuyển đổi của Lục quân, mà ông cho rằng ông Hegseth đang “ngăn chặn” bằng cách sa thải các tướng lĩnh chịu trách nhiệm.
Ông Jon Duffy, một thuyền trưởng Hải quân đã về hưu và cựu quan chức chính sách quốc phòng tại Tòa Bạch Ốc, nhận định việc ông Driscoll từ chức cho thấy ông Hegseth đã “làm rỗng” ban lãnh đạo quân sự đến mức nào vào một thời điểm quan trọng. “Việc mất đi người đứng đầu Lục quân, Tham mưu trưởng và các lãnh đạo cấp cao khác thúc đẩy hiện đại hóa sẽ tạo ra nhiều bất ổn và làm gián đoạn đà tiến triển,” ông nói.
Trên phương diện công chúng, ông Hegseth, cựu quân nhân và nhà bình luận trên truyền hình, đã dành phần lớn thời gian để kêu gọi thay đổi văn hóa trong quân đội Hoa Kỳ. Ông tuyên bố chấm dứt các sáng kiến “woke” và loại bỏ các quy tắc giao chiến “ngớ ngẩn” mà ông cho rằng đã hạn chế “sức mạnh sát thương” của các chiến binh. Ông đã hủy bỏ các chương trình đa dạng, cấm để râu và phản đối việc nhìn thấy “các tướng lĩnh béo phì trong hành lang Lầu Năm Góc”.
Ông đã thay thế hoặc gạt sang một bên các sĩ quan quân phục cao cấp phụ trách Lục quân, Hải quân và Không quân, cũng như ít nhất hai chục tướng lĩnh, đô đốc và lãnh đạo quốc phòng dân sự, bao gồm cả một số sĩ quan được vinh danh nhiều nhất của Hoa Kỳ, thường là với rất ít lời giải thích. Một nhà phê bình so sánh những thay đổi ở các cấp lãnh đạo cao nhất với các cuộc thanh trừng chính trị của Chủ tịch Tập Cận Bình đối với quân đội Trung Quốc, vốn được cho là đã gây ra những thiếu sót nghiêm trọng về cấu trúc chỉ huy và khả năng sẵn sàng chiến đấu.
Phó Tổng thống JD Vance đã bảo vệ ông Hegseth, cho biết ông “hoàn toàn đồng ý” về sự cần thiết phải thay đổi văn hóa sau 40 năm “thất bại quân sự”. “Pete đến đây với mong muốn khôi phục tinh thần chiến binh tại Hoa Kỳ,” ông Vance nói. Trong một tuyên bố, Tòa Bạch Ốc cho biết Tổng Thống Trump “hoàn toàn tin tưởng vào Bộ trưởng Hegseth và toàn bộ Bộ Quốc phòng, vốn có thành tích thành công trong các chiến dịch Epic Fury, Absolute Resolve và Midnight Hammer đã tự nói lên tất cả”.
Tuy nhiên, những căng thẳng được báo cáo trong giới lãnh đạo quân sự và tình trạng bế tắc với Iran đã làm dấy lên những câu hỏi về tương lai của quân đội Hoa Kỳ vào thời điểm quan trọng. Việc Tổng Thống Trump ra lệnh tấn công Iran vào ngày 28 tháng 2 đã dẫn đến sự phân bổ lại đáng kể các nguồn lực quân sự của Hoa Kỳ trên toàn cầu trong những tháng tiếp theo. Vũ khí của Hoa Kỳ được lưu trữ ở Châu Âu và Châu Á đã được chuyển từ các khu vực đó để bổ sung nguồn cung ở Vùng Vịnh. Giáo sư Liana Fix, chuyên gia tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại có trụ sở tại Đức, cho biết Châu Âu đang cảm nhận “hậu quả” đáng kể.
Bà nói rằng việc chính quyền Tổng Thống Trump thiếu liên lạc với các đồng minh NATO và Châu Âu trước cuộc tấn công Iran đã gây tổn hại đến mối quan hệ và đẩy nhanh một quyết định chiến lược đã có quy trình về việc chuyển một số nguồn lực quân sự của Hoa Kỳ ra khỏi Châu Âu, đặc biệt khi Tổng Thống Trump phàn nàn rằng các đồng minh Châu Âu của ông đã không giúp đỡ. Bà Fix cho rằng trong bối cảnh đó, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã leo thang các cuộc tấn công “lai ghép” liên quan đến máy bay không người lái vũ trang hoặc các vụ tấn công phá hoại nhằm vào các quốc gia NATO như Đức. Nga phủ nhận việc thực hiện các cuộc tấn công này.
“Những gì [Putin] đang thấy không phải là một lập trường đoàn kết từ Hoa Kỳ và Châu Âu để gia tăng áp lực lên Nga… ông ấy thấy rằng họ đang yếu đi, có những khoảng trống và lỗ hổng dễ bị tổn thương ở Châu Âu,” bà nói với BBC. Tuần trước, Giám đốc CIA John Ratcliffe đã có một chuyến thăm bất thường tới Moscow. Ông được cho là đã đưa ra lời cảnh báo với Điện Kremlin không được thử thách quyết tâm của NATO. Nhưng đồng thời, một trong những quan chức cấp cao của ông Hegseth tại Lầu Năm Góc, Elbridge Colby, đã ở Châu Âu để thúc đẩy các quốc gia chi tiêu nhiều hơn cho quốc phòng của họ. Washington đã thông báo cắt giảm 5.000 trong tổng số 40.000 quân Hoa Kỳ đóng quân tại Đức, trong khi kế hoạch của chính quyền Biden triển khai một tiểu đoàn Hoa Kỳ với tên lửa Tomahawk tầm xa đến Đức đang bị hủy bỏ.
Việc rút quân khỏi Châu Âu phù hợp với chiến lược của chính quyền Tổng Thống Trump, vốn đã có trước cuộc chiến Iran. Washington coi khu vực Thái Bình Dương và sự cạnh tranh với Trung Quốc là thách thức an ninh quốc gia số một của Hoa Kỳ. Tuy nhiên, mặc dù hậu quả từ cuộc chiến Iran đã làm trầm trọng thêm sự khó chịu của Tổng Thống Trump đối với Châu Âu và đẩy nhanh một số động thái quân sự của Hoa Kỳ ra khỏi khu vực, nó không mang lại lợi ích trực tiếp cho sự hiện diện của Hoa Kỳ ở Thái Bình Dương. Trên thực tế, Washington cũng đã rút các nguồn lực khỏi đó. Các lực lượng tàu sân bay đã được chuyển hướng từ Thái Bình Dương đến Vùng Vịnh, bao gồm cả USS Abraham Lincoln và sau đó là USS George Washington đóng tại Nhật Bản.
Cuộc chiến được đánh giá rộng rãi là đã khiến kho dự trữ đạn dược quan trọng của Hoa Kỳ bị cạn kiệt nghiêm trọng. Hoa Kỳ đã sử dụng khoảng một phần ba trong kho dự trữ 3.000 tên lửa tấn công Tomahawk, theo Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) có trụ sở tại Washington DC. Đạn phòng không của họ còn bị tiêu hao với tốc độ cao hơn, với gần 1.500 tên lửa đánh chặn Patriot – được sử dụng để bắn hạ máy bay và tên lửa hành trình, tên lửa đạn đạo – đã được phóng ra khỏi kho dự trữ khoảng 2.300 quả, theo CSIS. Bà Anna Kelly, Phó Thư ký Báo chí Chính của Tòa Bạch Ốc, cho biết “sức mạnh quân sự” của Hoa Kỳ “mạnh mẽ hơn bao giờ hết”.
“Quân đội Hoa Kỳ có đủ đạn dược, quân trang và kho dự trữ để phục vụ tất cả các mục tiêu chiến lược của Tổng Tư lệnh và hơn thế nữa,” bà nói. Trong khi đó, ông Ezra Cohen, cựu quan chức quốc phòng của Tổng Thống Trump, hiện là thành viên của Viện Hudson, mô tả Tổng Thống đã làm suy giảm mối đe dọa quân sự thông thường của Iran. Ông nói rằng các nhóm ủy nhiệm của Iran yếu hơn bao giờ hết, và ở nhiều nơi chúng đã bị xóa sổ hoàn toàn, nghĩa là “Tổng Thống giờ đây có thêm các lựa chọn và lực lượng trong khu vực để tấn công các mục tiêu khác của Iran, bao gồm cả mục tiêu hạt nhân, theo ý muốn”.
Các cuộc tấn công vẫn có thể diễn ra lần nữa. Hàng ngàn binh lính, bao gồm Sư đoàn Dù số 82, đã được gửi đến Trung Đông hơn sáu tháng trước cho một đợt triển khai hiện đang kéo dài đến năm 2027 mà không có dấu hiệu kết thúc rõ ràng. Hình ảnh tuần trước về tàu USS Abraham Lincoln cập cảng ở Thái Lan với thân tàu gỉ sét sau chín tháng khắc nghiệt trên biển ở Vùng Vịnh đã bị Iran khai thác. Chế độ này đã cố gắng miêu tả nó như một biểu tượng cho những nỗ lực đã tiêu tan của Hoa Kỳ. Trong khi đó, ông Hegseth kịch liệt bác bỏ những tuyên bố về điều kiện tồi tệ trên tàu. Nhưng cuộc chiến tranh tuyên truyền phản ánh thách thức đối với Tổng Thống Trump và ông Hegseth khi họ chiến đấu để cải tổ Lầu Năm Góc trong khi tiến hành một cuộc chiến tốn kém và kéo dài, theo tin từ BBC.
