Chính quyền thủ đô Roma, Hoa Kỳ, vào ngày Thứ Ba, 8 tháng 9 năm 2026, đã chính thức khai mạc khu phức hợp tranh tường và khảm hình được cho là lớn nhất thời La Mã Cổ Đại. Các tác phẩm nghệ thuật này, có niên đại từ thế kỷ thứ nhất sau Công Nguyên, mô tả một thành phố cảng sầm uất, nằm trong khuôn viên của khu nhà tắm lớn nhất thế giới thời bấy giờ.
Thị trưởng Robert Gualtieri đã giới thiệu “Thành Phố Vẽ” (The Painted City) và “Đại Khảm” (Great Mosaic), hai tác phẩm vừa được trùng tu, vốn được phát hiện trong một hầm ngầm khi khai quật khu nhà tắm Trajan trên đồi Oppio gần Đấu Trường Colosseum vào thập niên 1990. Đây là lần đầu tiên công chúng được chiêm ngưỡng những kiệt tác này, ban đầu sẽ được tiếp cận theo từng nhóm nhỏ 15 người vào các ngày cuối tuần trong giai đoạn thử nghiệm.
“Những di vật này thực sự độc nhất vô nhị trên thế giới, cả về vẻ đẹp nghệ thuật lẫn tầm quan trọng lịch sử và tư liệu,” ông Gualtieri nhấn mạnh tại lễ khai mạc. Ông cho biết thêm, bức tranh tường mô tả một thành phố cảng có tường bao với góc nhìn từ trên cao, là bức tranh tường lớn nhất cùng loại còn sót lại từ thời La Mã Cổ Đại và xứng đáng được mở cửa đón công chúng.
Ông Claudio Parisi Presicce, phụ trách văn hóa của Roma, nhận định rằng sự hùng vĩ của thành phố cảng được khắc họa trong tranh tường, với các công trình kiến trúc, nhà hát, đền thờ, quảng trường công cộng và các tòa tháp, đã được bảo tồn một cách đặc biệt tốt. “Chúng tôi chưa rõ thành phố này là nơi nào, nhưng chắc hẳn đó là một đô thị rất nổi tiếng,” ông nói thêm.
Tác phẩm khảm hình, theo tin từ Associated Press, có chiều cao khoảng 15 mét, với những họa tiết trang trí tinh xảo trên các cột trụ, các yếu tố kiến trúc và hình tượng trải dài bốn cấp độ khác nhau. Các cấp độ phía trên gợi lên cảnh tượng sân khấu, trong khi phía dưới là những họa tiết mô tả một thành phố cảng khác, chỉ mới được phát hiện gần đây trong quá trình trùng tu.
Khu nhà tắm Trajan, khánh thành vào năm 109 sau Công Nguyên, từng trải rộng trên sáu hecta và là khu phức hợp nhà tắm lớn nhất thế giới thời bấy giờ. Khu phức hợp này, nay đã mở cửa đón khách, còn bao gồm cả một thư viện hình bán nguyệt lớn. Các nhà khảo cổ tin rằng đây là nơi người dân La Mã cổ đại không chỉ đến để tắm và rèn luyện thân thể mà còn tham gia vào các hoạt động văn hóa.
